ZOUTKAMP
Van Houwerzijl rijden
we
naar Zoutkamp. Zoutkamp ligt op de plaats waar de rivieren de Lauwers, het
Reitdiep en de Hunze samen kwamen en in zee stroomden.
In 1575 werd op deze plek de schans “Soltcamp” gebouwd. Daar komt de
naam Zoutkamp dus vandaan.
Het is een pittoresk dorp, gebouwd rond de schans en de vissershaven. In 1600 bestond de bevolking grotendeels uit soldaten, garnalen-, schol- en schelpenvissers, smokkelaars, zoutwinners en zeescharrelaars. Zoutkamp heeft echter veel van z’n havenactiviteiten moeten afstaan aan Lauwersoog. Het is momenteel nog de thuishaven van de visservloot en van de traditionele zeilschepen van de Bruine Vloot. De Reitdiepsluizen in Zoutkamp zijn een uniek monument. Het sluizencomplex is gebouwd in 1877 en bestaat uit een schutsluis met zes deuren.
In de gezellige vissershaven hangt de sfeer van vroeger. Neem eens een kijkje in het visserijmuseum (Reitdiepskade nr. 11). Dit museum is gevestigd in de historische Rijksbetonningsloods aan de oude binnenhaven van het dorp. De buitendijkse havenhoofden uit de tijd van Willem de Derde, zijn in oude ere hersteld en ook de voormalige binnenhaven is volledig gerestaureerd.
Op Tweede Pinksterdag wordt er in
Zoutkamp een traditionele vlaggetjesdag gehouden. Er is dan een grote braderie
rond de binnenhaven en ’s middags wordt de garnalenkoningin van Zoutkamp
binnengehaald en kan er meegevaren worden op de vissersschepen. Het hoogtepunt
van de dag is de verkiezing van het mooist verzorgde schip. De rest van de
schepen begeleidt de intocht van de prijswinnaar en zorgt voor een prachtig
historisch schouwspel. Neem ook eens een kijkje in het Rijwiel- en
Bromfietsmuseum aan de Schoolstraat nr. 2, waar u een verzameling brommers van vóór
1960 en fietsen uit de 19e eeuw kunt bewonderen.
U kunt in Zoutkamp kamperen op camping ‘De Rousant’ (Nittersweg 8). Niemand zou verwachten dat hier wijn geproduceerd wordt, maar deze camping heeft werkelijk een druivenkas. In de ‘wintertuin’, een kassencomplex met groene druivenranken, is het ’s zomers heerlijk koel. De wortels van de druivenranken bevinden zich op zo’n 8 meter diepte in de oergrond van het ruigezand. De wijn krijgt hierdoor een eigenzinnige smaak, die de moeite van het proeven zeker waard is.
Een legende uit 1840 vertelt dat de plaatselijke bakker net buiten Zoutkamp een vreemd verschijnsel zag. Hij zag een witte gedaante met blauwe strepen over de borst. Het was ongeveer zo groot als een mens. Zonder voeten zweefde het gedaante met de bakker mee. De bakker wilde wel eens weten wat het was en vroeg 'het spook' of hij van God of van de duivel was. Als hij van God was mocht hij dichterbij komen, als hij van de duivel was, dan moest hij verdwijnen. Als antwoord op deze vraag werd het gedaante zwart, verteerde en verdween in de grond. Vanaf die dag zag niet alleen de bakker dit vreemde verschijnsel, maar zagen andere dorpsbewoners het ook. Ze besloten met geweren 'het spook' op te wachten. Eén van de dorpsbewoners herkende echter het vuile witte hemd van zijn buurman... De buurman werd gestraft, doch na dit voorval werden er vaker witte spookverschijningen gesignaleerd. Het bos ten zuiden van Zoutkamp heet dan ook Spookbos.
In Zoutkamp kunt u fietsen huren, een zeiltocht maken, kanoën, waterfietsen, een workshop Nordic Walking volgen, enz.
VIERHUIZEN
Vanuit Zoutkamp rijdt u over de N388 richting Lauwersoog, doch u rijdt binnendoor, door het dorpje Vierhuizen. Tot in de Middeleeuwen leidden de bewoners hier een hard en sober bestaan op de kunstmatig aangelegde wierden. De bewoners hebben vele dijkdoorbraken meegemaakt. Na de afsluiting van de Lauwerszee kwam het dorpje veilig achter een rij dijken te liggen; de waker (dijk van 1969), de slaper (dijk van 1927) en de dromer (het oude dijkgedeelte).
Het dorpje ligt op een kwelderwal die zo
ongeveer tussen 500 voor Christus en 600 na Christus is ontstaan. Over deze
kwelderwal werd rond 1300 na Christus een dijk gelegd. In de 16e eeuw heette het
dorp Veerhusen. Bij het dorp hebben twee borgen gestaan, de borg Bewsum en
Panser. De boerderijen Bewsum en Panser staan op het voormalige borgterrein.
In Vierhuizen staat één van de oudste kerkjes van Nederland. Het oudste gedeelte van de kerk is van rond 1200 na Chr. Het is een rechthoekige zaalkerk, gebouwd van tufsteen. Het dorp, en met name de begraafplaats, heeft als decor gediend in de film De Poolse Bruid.
LAUWERSOOG
Vanaf Vierhuizen is het niet ver meer naar het
Lauwersmeergebied. Op het uiterste puntje van Lauwersoog zijn diverse horecagelegenheden. Hier is ook een
jachthaven, een zeilschool, een camping, een bungalowpark en er zijn
afgebakende stranden.
Het Lauwersmeer is ontstaan door de afsluiting van de
Lauwerszee in 1966-1969, d.m.v. een 13,5 kilometer lange dijk. Bij Lauwersoog
werd een aantal indrukwekkende sluizen geplaatst. Vóór de afsluiting was dit
water een zoute zeearm. Een gebied met krabben, zeehonden, kreken en zan
dbanken. Door de plaatsing van de sluizen werd de zee een zoet
meer, welke nieuwe bewoners kreeg, waaronder honderden vogelsoorten.
Er is een prachtig landschap ontstaan met ruige graslanden, zand- en kleiplaten, grote stukken ondiep water, jonge loofbossen, en een unieke flora en fauna. Het gebied is aangewezen als Nationaal Park. U vindt hier tienduizenden watervogels, schitterende orchideeën, kwakende kikkers, huppelende konijnen, Schotse Hooglanders, galopperende Konikpaarden, jan-van-genten, kemphanen, beflijsters, bergeenden, zwanen, futen, rotganzen, groenlingen, sneeuwgorzen, holeduiven, en zelfs soms lepelaars en flamingo's! Indien u keffende hondengeluidjes hoort, kan het zijn dat u boven het Lauwersmeer een groep brandganzen heeft ontdekt. De boeren zijn niet zo blij met deze gasten, want ze poepen de weilanden onder en eten het gras op. Wist u dat bergeenden meestal broeden in verlaten konijnenholen? Leuk om al deze dieren al fietsend te ontdekken tijdens een fietstocht of tijdens een Nordic Walking workshop.
In de ruisende rietvelden zitten veel nesten van vogels. De Ballastplaat, de plaats waar vroeger de zeilschepen hun ballast overboord gooiden, is de pleisterplaats voor de vogels, zoals de wielewalen en de nachtegalen. Wist u dat Karekieten van hun nest een soort hangmatje maken dat aan enkele rietstengels bungelt? De kuikens komen hierdoor al wiegend ter wereld.
Rietkragen zijn een uitstekende schuilplaats voor vlinders.
Rietvlinders drinken honingdauw; dit is het zweet van bladluizen. Bruine
kiekendieven zijn echte luchtacrobaten. Als er een vrouwtje versierd moet
worden buitelt het mannetje van grote hoogte naar
beneden. Vlak boven de grond stijgt hij weer op. Als de jongen zijn geboren
wisselen de ouders tijdens de vlucht vaak de prooien uit, die de moeder aan de
kuikens voert. De vader glipt er wel eens tussenuit om een uiltje te knappen in
zijn zelfgemaakte reservenest.
In het najaar smullen verschillende vogels van de oranje bessen van de duindoorn. In deze bessen zit gist, dat tijdens de vertering omgezet wordt in alcohol. In dronken vluchten worden de zaden weer geloosd, waardoor er nageslacht wordt geproduceerd voor de duindoorn.
U kunt in het Lauwersmeergebied
prachtig wandelen langs de gekleurde paaltjes van Staatsbosbeheer. Ook voor rolstoelers is
een
wandeling uitgezet over een verhard pad. De wandelingen variëren van zo'n 2 tot
7,5 kilometer. Door de rust en ruimte van het prachtige landschap, ervaart u dat
er ook meer rust en ruimte komt in uw hoofd. Mocht u ontdekken dat u een
verandering wenst in uw leven, neem dan contact op met onze Wellness
Coach. De Wellness Dagen
die door Wellness Coaching
Groningen worden georganiseerd naar Schiermonnikoog, vertrekken vanuit de
haven van Lauwersoog!
Vanuit Lauwersoog worden diverse sportvisdagen
georganiseerd, door Sportvisserij Tender (0519-295949) en Zeesportviss
erij
Ephyra (0595- 402299). U scheept in op een vissersboot en gaat een dagtocht
maken, waarbij op makreel of
kabeljauw gevist wordt. Kabeljauw is vaak te vinden in wrakken. Het is ook mogelijk
om te gaan nachtvissen of om een verre wrakkentocht te maken. Aan dek staan
spoelbakken voor het schoonmaken van vis en er staat een koelcontainer gevuld
met scherfijs voor het bewaren van de vangst. Het is mogelijk om de spullen
voor het vissen op het schip te huren; u hoeft dus geen ervaren visser te zijn
om mee te kunnen gaan met één van deze tochten.
SCHIERMONNIKOOG
Mocht u Schiermonnikoog willen bezoeken, dan kunt u vanaf Lauwersoog de boot nemen. Houdt er rekening mee dat Schiermonnikoog een autovrij eiland is. Bij het vertrekpunt van de boot is een grote parkeerplaats voor auto’s, motoren en bromfietsen. De overtocht duurt ongeveer drie kwartier. Wilt u even lekker wegwezen van het vaste land, dan kunt u bijvoorbeeld een weekendtrip maken naar dit eiland of deelnemen aan een Wellness Dag.
De naam Schiermonnikoog komt van de “schiere” (grijze)
monniken die het “oog” (eiland) van de 14e tot de 16e
eeuw in bezit hadden. Schiermonnikoog is het kleinste bewoonde waddeneiland. U
kunt op Schiermonnikoog heerlijk fietsen over kronkelige fietspaden. U kunt
ook een wandeltocht maken, liggen in de duinen, genieten op een terrasje, zwemmen in zee en
genieten van de schitterende natuur. Als u buiten het vakantieseizoen
Schiermonnikoog bezoekt, heeft u niet veel last van toerisme.
Fietsend over het eiland zult u zich groot voelen op Schiermonnikoog. Bent u echter in de uithoeken belandt, dan zult u zich nietig en klein voelen. De overweldigende natuur maakt indruk, zoals het Sahara-achtige landschap op de oostpunt. De duinen zijn het mooist in het najaar; dan kleurt lamsoor het hele landschap paars en rood.
Het enige dorp op dit eiland heet ook Schiermonnikoog. De mooiste oude huizen liggen aan de Langestreek en de Middenstreek. Schiermonnikoog is een Nationaal Park, welke het gehele jaar te bezoeken is. In de Kobbeduinen zijn vele vogelbroedplaatsen. Natuurmonumenten organiseert van mei tot half juni excursies naar de broedkolonies. U gaat dan met een kenner op stap door de natuur.
Wilt u graag foto's zien van Schiermonnikoog, kijk dan eens op www.wellness-coaching-groningen.nl, bij Wellness Dagen, Foto's!
ULRUM
Vanuit Lauwe
rsoog reizen we terug het Groninger Land in. We
gaan nu naar Ulrum, waar de echte sportievelingen kunnen karten op een
outdoorbaan (Leensterweg 43d). Deze kartbaan is 475 meter lang en is een
verademing vergeleken bij de overdekte kartbanen. Hier in Noord-Groningen kun je
karten in de frisse lucht op een overzichtelijke baan. Na afloop kunt u op
aanvraag genieten van een barbecue. Degenen die het wat rustiger aan willen
doen kunnen wandelen in het Asingapark; dit is een wandeltuin in middeleeuwse
stijl op de plek waar vroeger de Asingaborg stond.
In Ulrum staan vier kerken, welke allemaal nog in gebruik zijn als godshuis. Dominee De Cock heeft dit op zijn geweten. Hij heeft in 1834 de afscheiding van de gereformeerden geleid. Door deze afscheiding verviervoudigde het aantal kerken. Misschien heeft het ook wel aan de aard van de Groningers gelegen. Als ze zich eenmaal een mening hebben gevormd, zijn ze daar vaak moeilijk vanaf te brengen. Helaas is bij de restauratie van de Hervormde kerk in 1916/1917 het één en ander fout gegaan. De restaurateur is zó grondig te werk gegaan, dat de oude pleisterlagen verwijderd werden: hierop bevonden zich echter waardevolle muurschilderingen.
LEENS
Leens is een wierdendorp, welke al permanente bewoning kende vanaf de 9e eeuw. De oudste kern van Leens ligt op een rechthoekige wierde. Ten zuiden hiervan lag vroeger de haven, op welke plek momenteel nog eenvoudige schippers- en handwerkerhuisjes staan. De Romaanse kerk van Leens, de Petruskerk, staat midden op de wierde. Het schip van deze kerk is rond 1100 gebouwd, het koor is van 1200 en de toren stamt uit 1863. Indien u op zaterdagavond in Leens bent (tussen mei en oktober), dan raden wij u aan om een orgelconcert bij te wonen op het beroemde Hinszorgel.
In Leens is een insektencentrum te vinden, nl.
Natuurdoecentrum Insektenwereld (Wierde 17). Hier vindt u een nachtdierengrot, woestijnkas,
een Afrikaanse picknickhoek, tentoonstelling, museumwinkel en wandeltuin. Het
herbergt 750 levende insecten en insectenetende dieren: reuzenslakken, egels,
vogels, kikkers, kevers, wandelende takken, vogelspinnen, reptielen, enz.
Daarnaast ziet u er vele geprepareerde insekten en dieren, en vele planten en
bloemen.
Niet alleen in Insektenwereld zijn zeldzame dieren te bewonderen. In een slootswal buiten Leens is een blauwe groene kikker gevonden. Dit is een beschermde kikkersoort die lichtblauw van kleur is. Als deze kikker boos is, wordt hij echter zwart en krijgt hij een blauwe streep.
In De Parktuin bij het landhuis Oosterhouw (Hoofdstraat 35) ziet u een presentatie van drie eeuwen tuinkunst, te weten een renaissancetuin, een landschapstuin, een architectonische tuin en een door de natuur geinspireerde tuin. Het landhuis Oosterhouw heeft een aangebouwd koetshuis en is in 1868 gebouwd als notariswoning. Tevens liggen er op het perceel een gesloten veranda, een orangerie en een tuinhuis. De naam Oosterhouw is afkomstig van de naam van de wierde die tussen de dorpen Leens en Ulrum lag. Deze wierde heet De Houw. Leuk om een kijkje te nemen. Bij Bakkerij Peters aan de Valge 18 kunt u overheerlijke gebakjes en broodjes nuttigen, te samen met een kopje koffie of thee.
Iets ten zuiden van Leens vinden we de Leenstertillen. Dit is een jong loofbos met een moerasgebied. In het voorjaar is dit een pleisterplaats van veel weidevogels en in de herfst zien we hier veel kleine zwanen en ganzen. Naast de Leenstertillen bevindt zich broedterrein 't Hogeland, waar ook veel weidevogels komen. Een mooie fietstocht voert onder andere langs de Leenstertillen. U kunt hier lekker genieten van het landleven. Door de rust en ruimte van het landschap, ervaart u dat er ook meer rust en ruimte komt in uw hoofd.
Borg
Verhildersum (Wierde 40) is één van de Groninger borgen en ontleent haar naam aan een dame. ‘Ver’
betekent adellijke vrouwe. Er moest sprake geweest zijn van ene Ver Hilde. De familie
Ferhildema is vóór 1400 eigenaar van de borg geweest. Het
woord 'borg' verwijst naar 'burcht' en 'zich bergen'.
De entree van deze borg wordt gevormd door een monumentale
lindelaan, één van de oudste lindelanen van Nederland. De borg is grotendeels
ingericht in 19e eeuwse stijl en geeft een goed beeld van het leven
van de Jonkers in die tijd. De Jonkers waren eigenlijk niet echt van
adel. Ze waren alleen rijk en daardoor hebben ze zich een status aangemeten die
de afwezigheid van blauw bloed moest verdoezelen. De Jonkers waren ondernemend,
marktgericht, liberaal, vrijzinnig, welvarend, ontwikkeld en niet erg kerks. Het
landgoed heeft ook een tuinkoepel uit de 19e eeuw. Het staat in de tuin
die in de barokstijl is aangelegd. De fundamenten en de kelders van de borg
zijn nog middeleeuws. Soms is er gelegenheid om
de gewelven van de borg te bezichtigen.
In het jachthuis bij de borg kunt u heerlijk dineren. Dit
restaurant wordt het Schathoes genoemd, wat ‘hooi-, koren- of veeschuur’
betekent. In de gelagkamer (de jachtweide) is het restaurant gevestigd. U ziet
hier een sierlijk gedecoreerde beddenwand, een opvallende schouw en opmerkelijke
houten vloeren, plafonds en raamwerk, welke geverfd is in ossenrood en in de
bijzondere Groninger kleur mosterd-oker. U kunt in dit restaurant met een
gerust hart voor het dagmenu kiezen. De kok kookt zoveel mogelijk met
(biologische) producten uit de provincie, zoals wild, geitenkaas, aardperen,
raapsteeltjes, postelein, etc. Ook vindt u hier prachtige Groninger
streekkazen, waddengarnalen en zelfgebakken brood. In de zomer kunt u buiten
dineren op het terras.
Via een hoog bruggetje (in Groningen ‘hoogholtje’ genoemd) bereikt u de museumboerderij Welgelegen. U passeert een duivenslagpoort; dit is een soort duiventil, die vroeger boven inrijpoorten van riante behuizingen werd geplaatst. Niet iedereen mocht vroeger zomaar duiven houden. Het was een heerlijk recht, net zoals het houden van ganzen en andere dieren. Het ging om de mest die kostbaar was. In het landbouwmuseum bevindt zich een tentoonstelling van het vroegere plattelandsleven. Er worden ambachten getoond in natuurgetrouw ingerichte werkplaatsjes, waarin regelmatig demonstraties worden gegeven.
KLOOSTERBUREN
Iets verder dan de afslag naar Verhildersum ziet u een
bordje met Kloosterburen, wat linksaf is. Kloosterburen is het enige katholieke
dorp in de verre omgeving en de meest noordelijke plaats waar in Nederland nog
uitgebreid Carnaval gevierd wordt met een praalwagenoptocht! Het
verenigingsleven in Kloosterburen is springlevend; dit konden we zien in de
NCRV-documentaire "De Ontdekking van Kloosterburen". Deze
documentaire werd enkele jaren geleden in Kloosterburen opgenomen.
In 1175 werd door
de Norbertijnen een klooster gesticht. In 1204 werd het klooster gesplitst in
een mannen- en vrouwenklooster en kreeg het de naam Oldenklooster. Bij het
Oldenklooster ontstond een nederzetting, welke Cloosterburen genoemd werd. In
het voormalige klooster is nu een hotel
gevestigd, met de toepasselijke naam: Het Klooster (Damsterweg 8). Het is een
hotel voor sportieve mensen, voor cultuurliefhebbers en voor mensen die van
rust houden. Het heeft een inpandige kapel en een grote tuin met rozen en oude
fruitbomen. Vanuit dit hotel kunt u een leuke wandeling
maken langs Feddema's Plas en het Uilenestermaar.
In de Cloostertuin (Hoofdstraat 34) kunt u ca. 300 verschillende bol- en knolgewassen bewonderen en in oldtimermuseum De Ronkel (Hoofdstraat 46-48) kunt u zich vergapen aan oude auto’s, brommers en aanverwante artikelen uit de jaren ’20 tot ’60. U kunt ook een bed & breakfast nemen in het voormalige Raadhuis aan de Hoofdstraat nr. 14.
In Kloosterburen wordt elk jaar het kampioenschap
biervatrollen gehouden. De biervatrolploegen uit omliggende dorpen bestaan uit
vier personen, welke met een biervat allerlei hindernissen moeten overwinnen,
zoals een zeephelling, een biervatfiets, een put en een zwembad. Het evenement
is een combinatie van spel, spanning en gezelligheid.
Voor andere sportievelingen onder ons kunnen we een ééndaagse kayakcursus aanraden bij ’t Uilenest Kano’s. Tijdens deze grootwatercursus krijgt u les in het kayakvaren op het Lauwersmeer. Bij goede prestaties wordt ’s middags buitendijks gevaren! Het spelen met de golven en de wind en het proeven van het zeezout op je lippen is een ware sensatie.
MOLENRIJ
In Molenrij kunt u leuke kano- en andere actieve tochten
maken. Bij kanocentrum De Horizon
(Haven 32-34) hebben ze een scala aan mogelijkheden om u sportief met het mooie
landschap kennis te laten maken. Denk eens aan kanopicknicktochten,
avonturentochten of gecombineerde fiets- en kanotochten. In paviljoen ’t Zicht
kunt u na bijvoorbeeld een kanotocht lekkere pannenkoeken eten. Voor de mensen die iets uitgebreider willen
dineren, raden wij Restaurant Het Korensant aan (H. van Cappenbergweg 34).
Reserveren wordt aangeraden. Dit
restaurant is gevestigd in een 18e eeuws pand. De wijn mag u zelf
uitzoeken in de open wijnkelder onder het pand. Het restaurant heeft een wijn-
en delicatessenwinkeltje met wijnen uit diverse landen, azijnen, pasta’s,
pesto, etc. en er wordt zelfgebakken brood, zelfgemaakt ijs en een uniek drankje
op basis van jenever geserveerd.
KLEINE HUISJES
Vanaf Molenrij gaan we naar Kleine Huisjes. Dit gehucht dankt zijn naam aan het feit dat er in de 19e eeuw arbeiderswoningen gebouwd zijn voor boerenarbeiders, die werk vonden bij akkerbouwers in de polder. Dit is dus een soortement van sightseeing van het platteland.
PIETERBUREN
We volgen de bordjes naar het beroemde Pieterburen.
Pieterburen is op zichzelf bijna een toeristische attractie geworden. Veel
mensen plannen een weekendje weg naar dit dorp in Noord-Groningen. U weet
vast wel dat hier een opvangcentrum voor zieke en verdwaalde zeehonden
gevestigd is (Hoofdstraat 94a), welke gerund wordt door Lenie ’t Hart. Elk jaar
worden ongeveer 90 zeehonden in de zee gevonden en naar de Zeehondencreche
gebracht. Het gaat om verdwaalde babyzeehonden, die ook wel huilers worden
genoemd, en om zieke zeehonden. Ze worden verzorgd en soms medisch behandeld,
totdat ze sterk genoeg zijn om zichzelf weer te redden in de vrije natuur.
In “Domies Toen” een natuurtuin rond de 15e
eeuwse kerk, kunt u genieten van alles wat een natuurtuin te bieden heeft,
inclusief de theetuin, waar u even kunt bijkomen van alle indrukken. Het is een
prachtige presentatie van natuur, cultuur en zeldzame plantensoorten en dieren. De
pastorietuin dateert van vóór 1700 en is in Engelse landschapstijl aangelegd.
Tuinarchitecten, kunstenaars en biologen hebben de tuin aangekleed. Er zijn
vijverpartijen te zien met bloemenweiden, een kruidenborder, een windharp, een
waterkwal, een megaterrarium met amfibieën, bossen, struwelen, muren en
moerassen, akkerkruiden, borders in kleuren en kunstelementen. In deze tuin
huist ook een fluitende kikkersoort. Tevens heeft deze 'tuin van de dominee' een
theeschenkerij en winkeltje met terrassen, waar u kunt genieten van een drankje
met versgebakken gebak.
U kunt in Pieterburen ook het Waddencentrum (Hoofdstraat 83)
bezoeken, waar u een spectaculaire diapanoramashow kunt zien over de wadden en
het Groninger landschap. Of neem eens een kijkje bij poppentheater Stipp met
o.a. een natuur-educatief poppenspel over het Groninger landschap. P
ieterburen
heeft ook een koffie- en winkelmuseum, waar u koffie, grutterswaar, oude
blikken, poppen en een keuken van vroeger kunt zien (Hoofdstraat 101). Tenslotte
kunt u zelfgebakken taart eten bij Taarterie De Dis (Hoofdstraat 79). Het is erg
leuk om in Pieterburen brood of koekjes te kopen, welke gemaakt zijn van Spelt.
Spelt is een oergraan, welke niet gemalen, maar gepeld wordt; dit gebeurt in
molen Joeswert in Feerwerd. Een bakker in Leens bakt er diverse soorten brood en
koekjes van. De doppen van de Spelt worden gebruikt als kussenvulling. Er wordt
zelfs van Spelt speltjenever gebrouwen!
Pieterburen is natuurlijk bekend van de zeehonden, maar ook
van het wadlopen! Een wadlooptocht is een fascinerende wandeltocht door
kwelders, sloten en over het wad. Bij een bezoek aan Noord-Nederland hoort de
ervaring van het wadlopen erbij! Er worden wadlooptochten georganiseerd naar
Rottumeroog, Schiermonnikoog/Simonszand, de Engelsmanplaat en Ameland. Ga nooit
zonder professionele begeleiding het wad op, het wad is namelijk aan
veranderingen onderhevig. In de zomer wordt er gelopen in
korte broek met hoge schoenen. Als u nog nooit een wadlooptocht heeft gemaakt,
dan raden wij u aan te beginnen met een 'zwerftocht'. Dit is een tocht van
ongeveer 3 uur. Door de rust en de ruimte op het
wad, ervaart u dat er ook meer rust en ruimte komt in uw hoofd. Mocht dit ruimte
geven voor een verandering in uw leven, neem dan contact op met uw Wellness
Coach.
Sinds 1983 is Pieterburen het startpunt van het bekende
Pieterpad, een wandelroute door Nederland met als eindbestemming de Limburgse St. Pietersberg. Er zijn maar weinig mensen die weten dat schrijfster Tessa de
Loo in Pieterburen heeft gewoond en daar het boek “De meisjes van de suikerwerkfabriek”
heeft geschreven. Voor de geïnteresseerden: Pi
eterburen is genoemd naar de
heilige Petrus, oftewel sancti Petri.
In “Het Wapen van Hunsingo” dronken handelsreizigers vroeger een kruidenbitter en overnachtten ze in het stro, waarna ze een dikke boterham met stroop of spek aten vóór ze verder trokken. Ze dompelden zich onder in het boerenleven. Het Wapen van Hunsingo is in de loop der jaren uitgegroeid tot het ontmoetingspunt van de wadlopers, die rond de buiskachel sterke verhalen vertellen over de belevenissen van de dag. Het wordt momenteel het Grandcafé Bij de Buren van Pieter genoemd. In dit café kunt u onder andere lunchpakketten krijgen voor de wadlooptocht, doch u kunt hier ook echte Hollandse boerenkool eten (of stamppot “mous”, zoals de Groningers het noemen). Mocht u liever een tocht willen maken op het vasteland, dan kunt u een workshop Nordic Walking volgen.
EENRUM
Na Pieterburen, wordt ook Eenrum zo langzamerhand een dorp
met een grote aantrekkingskracht op mensen die iets leuks willen
ondernemen. Hier kun je o.a. zelf kaarsen maken bij kaarsenmakerij Wilhelmus
(Hoofdstraat 14). U krijgt eerst een rondleiding, waarbij u stap voor stap
kennis maakt met de kaarsenmakerij aan de hand van oude foto’s, etsen en
machines. Daarna kunt u zelf een kaars te maken: u dompelt een katoenen
gevlochten lont in een bad met kaarsvet, net zolang totdat het de gewenste
dikte heeft.
Of u neemt een kijkje in De Klompenmakerij Van der Meulen
aan de Zuiderstraat 25. De Nederlandse klomp heeft zijn populariteit vooral te
danken aan de ondoordringbaarheid van het hout in het vaak vochtige Nederlandse
klimaat. De klompen van Van der Meulen worden gemaakt van wilgenhout.
In kwekerij ‘De kleine Plantage’ (Handerweg 1) kunt u
genieten van alles wat groeit en bloeit en van de rust die er heerst. In het
ontwerp van de tuin komen de ruimte en de openheid van het Groningse landschap
tot uiting.
Door
de rust en ruimte van het landschap ervaart u dat er ook meer rust en ruimte
komt in uw hoofd.
Als u toch op het platteland van Groningen bent, moet u
natuurlijk kennis maken met de Groninger mosterd. De mosterdsoep met spekjes
is hier de specialiteit. Mosterd- en andere streekmaaltijden, zoals hete
bliksem, poffert en mollebonen, kunt u nuttigen in Abraham’s Mosterd- en
Azijnmakerij aan de Molenstraat nr. 5. Dit is een restaurant met een museum
welke de historie van de Groninger mosterdfabriekjes laat zien. Het museum is
gevestigd in een gerestaureerd molenhuis. In het voorhuis is een winkeltje in
oude stijl ingericht, waar allerhande soorten mosterd en azijn te koop zijn. U
weet dus nu waar Abraham de mosterd haalt.
In het Arboretum (Ernstheemsterpad) kunt u rondlopen tussen ruim 2000 verschillende boom- en struiksoorten. In korenmolen ‘De Lelie’ uit 1862 is een tentoonstelling ingericht. Deze expositie gaat over het leven van de boer, de molenaar en de bakker op het Groningse platteland. De tentoonstelling heet dan ook ‘Maalderij en Bakkerij’. Bij Sara’s Pannenkoeken (Molenstraat 1) kunt u lekker pannenkoeken eten.
In Galerie Het Raadhuis (Raadhuisstraat 17) kunt u prachtige exposities bewonderen. De Galerie is gevestigd in een monumentaal Amsterdamse Schoolpand uit 1930, het voormalige Raadhuis van Eenrum.
Er is een jachthaven in Eenrum
en u kunt er fietsen huren. Vanuit Eenrum kunt u bijvoorbeeld een mooie fiets-
en wandeltocht maken. In het Eenrummer Bos, welke ecologisch beheerd
wordt, grazen in de zomer twee Groninger blaarkoppen. Het bos is vrij
toegankelijk.
U kunt in Eenrum ook overnachten in een bijzonder klein hotel. We hopen niet dat u
allemaal tegelijk op dit idee komt, want het kleinste hotel van de wereld heeft
slechts één kamer! U kunt vanuit de zitkamer in de bedstee springen en vanuit
de bedstee komt u in de aangrenzende badkamer. Deze badkamer heeft een
tweepersoons bad! Erg leuk om daar eens te logeren en te genieten van een
vakantie op het platteland. Het spreekt vanzelf dat er
veel bruidsparen gebruik maken van deze romantische s
laapgelegenheid in Grand
Hotel De Kromme Raake (Hoofdstraat 12). Mocht dit hotel onverhoopt vol zijn
(die kans zit erin!) dan kunt u uitwijken naar kano-camping De Dobbe (Dobbepad
2).
SAAKSUM
Via Mensingeweer, Schouwerzijl en Roode Haan komen we aan in Saaksum, een bijzonder idyllisch terpdorp, welke is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. In Saaksum staan drie typisch Groninger boerderijen met de schuren naar de weg gericht. Eén daarvan is Thismaheerd, waar u gebruik kunt maken van Bed & Breakfast. De gastvrouw zal u hartelijk ontvangen. De naam Saaksum komt van de saksen, die hier gewoond zouden hebben, terwijl ze op doortocht waren naar Engeland.
EZINGE
Van Saaksum reizen we naar Ezinge. In de Torenstraat op nr.
12 is in het voormalige gemeentehuis het terpenmuseum Het Wierdenland
gevestigd. Omdat vroeger de zee nogal wild was, gin
gen de bewoners van Friesland
en Groningen op een heuvel wonen. In Friesland noemden ze deze heuvels wierden
en in Groningen noemden ze het terpen. De verhogingen in het landschap werden
gemaakt door huisraad of vodden op een hoop te gooien.
Na de uitvinding van de dijken waren de terpen eigenlijk
niet meer nodig, doch ze bleven een lange tijd bestaan. Op een zeker moment
kwam men erachter dat de grond van de terpen door het vele stalafval zeer geschikt
was om als mest te gebruiken. Deze mest leverde veel geld op, dus men begon
driftig de terpen af te graven.
In de mestlagen werden vele gebruiksvoorwerpen gevonden,
zoals benen kammen, een houten ossejuk, bronzen veiligheidspelden en Romeinse
importartikelen. Uit de vondsten is te herleiden dat men heel vroeger in
grote rechthoekige huizen moet hebben gewoond. De muren van deze huizen
bestonden uit vlechtwerk, wat bestreken was met klei. De huizen hadden een groot
overhangend dak, welke rustte op enkele palen.
De opgravingen in Ezinge hebben een schat aan informatie
opgeleverd, welke uitgestald is in Museum Wierdenland. Hier kunt u zien
hoe de opgravingen in z’n werk gingen. Er is tevens een opgegraven boerderij
uit 400 jaar voor Christus nagebouwd. Rond 300 voor Christus schijnen er al
mensen gewoond te hebben op de kweldergrond bij Ezinge. Naast
een bezoek aan Museum Wierdenland kunt u ook een kijkje nemen in de Middeleeuwse
kerk van Ezinge.
Om de hoek bij Ezinge staat de Allersmaborg (Allersmaweg
64). De borg ligt verscholen achter grote boomsingels aan het Reitdiep en is
omgeven door een brede gracht. Het dankt zijn naam aan Duurt Allersma, die aan
het einde van de 15e eeuw zijlrechter was van Aduarderzijl en in
1504 rechter werd van Ezinge. De borg is niet open voor publiek. U kunt wel een
wandeling maken over de singels rond het landgoed. De tuin is een bezoek meer
dan waard. De Engelse landschapstuin is ontworpen in de tweede helft van de
19e eeuw door de laatste adellijke bewoner van de borg, Jonkheer Reneke Meinard
Adriaan de Marees.
Tijdens een wandeling hoort u roeken en kraaien, welke hun nesten hebben gemaakt in de boomsingels. In de struiken rond de borg broeden de nachtegaal, tuinfluiter en fitis. Langs het smalle paadje rond de borg groeit veel fluitenkruid, een bosplant, waarvan de bloemschermen doen denken aan witte kant. De nectar in de bloemen is goed bereikbaar voor de tongen van bijen, kevers, zweefvliegen en vlinders.
ADUARDERZIJL
De reis gaat verder naar Aduarderzijl, een pittoreske plaatsje in het Groninger land. Het dorp is vernoemd naar een grote oude sluis in het Aduarderdiep. ‘Zijl’ betekent sluis. De sluis aan de westkant stamt uit 1706 en de sluis aan de oostkant dateert van 1867. Vanaf de sluis heeft u een mooi uitzicht op het meanderlandschap van het Reitdiep en het buitendijkse hooiland.
‘Het Waarhuis’ aan de Zijlsterweg was de vroegere sluismeesterswoning en heeft een zonnewijzer in de voorgevel uit 1706. Bij de Zijlsterhoeve kunt u overnachten op de minicamping, in trekkershutten of in het hotel. U kunt hier ook kano’s huren.
Het karakteristieke wierdenlandschap heet Middag en is het oudste cultuurlandschap van Europa. We rijden over smalle weggetjes met leuke wegkanten, welke slingeren door het prielenlandschap. De weggetjes zijn ook geschikt voor het volgen van een Nordic Walking workshop.
GARNWERD
We reizen verder naar het wierdedorpje Garnwerd aan het schilderachtige
Reitdiep.
Het Reitdiep is in 1629 gegraven om het kronkelende riviertje De Raken te
omzeilen. In dit dorp vindt u het kleinste dorpsstraatje van
Nederland, de Burgemeester Brouwerstraat, welke op sommige plaatsen nog geen
drie meter breed is. Dit straatje wordt geflankeerd door monumenten. Derhalve
is Garnwerd aangewezen als beschermd dorpsgezicht.
Café Hammingh (Hunzeweg 32) is een authentiek 19e eeuws dorpscafé, waar u
heerlijk kunt eten, of op het terras aan het water een drankje kunt nemen.
Vroeger deed het dienst als veerhuis.
Een oud verhaal luidt dat de orgel van de kerk van Garnwerd
niet geheel volgens plan is verkregen. De heer van Aduard had een orgel
besteld. Het schip waarmee het orgel aankwam, bleef echter bij Garnwerd in het
ijs steken. Daar de heer van Aduard in geldnood zat, hebben de Garnwerders het
orgel maar in hun eigen kerk geplaatst.
Korenmolen De Meeuw uit 1851 is in het weekend en op afspraak te bezichtigen. In Garnwerd is zwemgelegenheid in het Reitdiep bij de speelweide. U kunt er tevens kano’s en fietsen huren (leuk voor een fiets- of wandeltocht) en er is een jachthaven voor de kleine recreatievaart. Ook Garnwerd is bij uitstek geschikt voor een leuke Nordic Walking workshop.